PYQ सराव
मागील परीक्षांतील प्रश्न सोडवा आणि स्वतःची तयारी तपासा.
30 प्रकाशित प्रश्न उपलब्ध आहेत.
1. तिसरी पानिपतची लढाई कोणत्या वर्षी झाली?
- 1757
- 1761
- 1764
- 1775
उत्तर आणि स्पष्टीकरण पाहा
योग्य उत्तर: 1761
तिसरी पानिपतची लढाई 1761 मध्ये मराठे आणि अहमदशाह अब्दाली यांच्यात झाली.
2. शिवाजी महाराजांनी स्वराज्याची राजधानी म्हणून कोणता किल्ला विकसित केला?
- प्रतापगड
- रायगड
- सिंहगड
- पन्हाळा
उत्तर आणि स्पष्टीकरण पाहा
योग्य उत्तर: रायगड
रायगड हा शिवाजी महाराजांच्या स्वराज्याची राजधानी म्हणून प्रसिद्ध आहे.
3. अष्टप्रधान मंडळातील 'पेशवा' पदाचा मुख्य संबंध कशाशी होता?
- मुख्य प्रधान
- न्यायदान
- धर्मकार्य
- परराष्ट्र व्यवहार
उत्तर आणि स्पष्टीकरण पाहा
योग्य उत्तर: मुख्य प्रधान
अष्टप्रधान मंडळात पेशवा हा मुख्य प्रधान मानला जात असे.
4. सत्यशोधक समाजाची स्थापना कोणी केली?
- महात्मा ज्योतिराव फुले
- लोकहितवादी
- महादेव गोविंद रानडे
- गोपाळ गणेश आगरकर
उत्तर आणि स्पष्टीकरण पाहा
योग्य उत्तर: महात्मा ज्योतिराव फुले
महात्मा ज्योतिराव फुले यांनी 1873 मध्ये सत्यशोधक समाजाची स्थापना केली.
5. सावित्रीबाई फुले यांचे कार्य प्रामुख्याने कोणत्या क्षेत्राशी संबंधित होते?
- स्त्री शिक्षण
- औद्योगिक विकास
- लष्करी सुधारणा
- परराष्ट्र धोरण
उत्तर आणि स्पष्टीकरण पाहा
योग्य उत्तर: स्त्री शिक्षण
सावित्रीबाई फुले या भारतातील अग्रगण्य स्त्री शिक्षण कार्यकर्त्यांपैकी एक होत्या.
6. प्रार्थना समाजाच्या स्थापनेशी कोणाचे नाव संबंधित आहे?
- आत्माराम पांडुरंग
- गोपाळ कृष्ण गोखले
- लोकमान्य टिळक
- विष्णुशास्त्री चिपळूणकर
उत्तर आणि स्पष्टीकरण पाहा
योग्य उत्तर: आत्माराम पांडुरंग
प्रार्थना समाजाची स्थापना 1867 मध्ये मुंबईत डॉ. आत्माराम पांडुरंग यांनी केली.
7. 'सुधारक' हे वृत्तपत्र कोणी सुरू केले?
- गोपाळ गणेश आगरकर
- बाळ गंगाधर टिळक
- महात्मा फुले
- न्यायमूर्ती रानडे
उत्तर आणि स्पष्टीकरण पाहा
योग्य उत्तर: गोपाळ गणेश आगरकर
गोपाळ गणेश आगरकर यांनी 'सुधारक' या वृत्तपत्राद्वारे सामाजिक सुधारणांचा पुरस्कार केला.
8. 'केसरी' या वृत्तपत्राशी कोणाचे नाव प्रमुखपणे संबंधित आहे?
- लोकमान्य टिळक
- दादाभाई नौरोजी
- जी. के. गोखले
- महात्मा गांधी
उत्तर आणि स्पष्टीकरण पाहा
योग्य उत्तर: लोकमान्य टिळक
'केसरी' हे वृत्तपत्र लोकमान्य बाळ गंगाधर टिळक यांच्याशी प्रमुखपणे संबंधित आहे.
9. सर्व्हंट्स ऑफ इंडिया सोसायटीची स्थापना कोणी केली?
- गोपाळ कृष्ण गोखले
- लोकमान्य टिळक
- महात्मा फुले
- डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर
उत्तर आणि स्पष्टीकरण पाहा
योग्य उत्तर: गोपाळ कृष्ण गोखले
गोपाळ कृष्ण गोखले यांनी 1905 मध्ये सर्व्हंट्स ऑफ इंडिया सोसायटीची स्थापना केली.
10. छत्रपती शिवाजी महाराजांचा राज्याभिषेक कोणत्या वर्षी झाला?
- 1664
- 1670
- 1674
- 1680
उत्तर आणि स्पष्टीकरण पाहा
योग्य उत्तर: 1674
छत्रपती शिवाजी महाराजांचा राज्याभिषेक 1674 मध्ये रायगडावर झाला.
11. दांडी मार्च कोणत्या आंदोलनाशी संबंधित आहे?
- असहकार चळवळ
- सविनय कायदेभंग चळवळ
- भारत छोडो चळवळ
- स्वदेशी चळवळ
उत्तर आणि स्पष्टीकरण पाहा
योग्य उत्तर: सविनय कायदेभंग चळवळ
दांडी मार्च 1930 मध्ये सविनय कायदेभंग चळवळीच्या प्रारंभाशी संबंधित होता.
12. बक्सरची लढाई कोणत्या वर्षी झाली?
- 1757
- 1764
- 1772
- 1784
उत्तर आणि स्पष्टीकरण पाहा
योग्य उत्तर: 1764
बक्सरची लढाई 1764 मध्ये झाली. या विजयामुळे कंपनीची राजकीय व आर्थिक पकड आणखी मजबूत झाली.
13. भारत छोडो चळवळ कोणत्या वर्षी सुरू झाली?
- 1939
- 1940
- 1942
- 1946
उत्तर आणि स्पष्टीकरण पाहा
योग्य उत्तर: 1942
भारत छोडो चळवळ ऑगस्ट 1942 मध्ये सुरू झाली.
14. 1857 च्या उठावात कानपूर येथे नेतृत्व कोणी केले?
- नाना साहेब
- तात्या टोपे
- राणी लक्ष्मीबाई
- बेगम हजरत महल
उत्तर आणि स्पष्टीकरण पाहा
योग्य उत्तर: नाना साहेब
कानपूर येथे 1857 च्या उठावाचे नेतृत्व नाना साहेबांनी केले.
15. भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसची स्थापना कोणत्या वर्षी झाली?
- 1885
- 1889
- 1905
- 1907
उत्तर आणि स्पष्टीकरण पाहा
योग्य उत्तर: 1885
भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसची स्थापना 1885 मध्ये झाली.
16. प्लासीची लढाई कोणत्या वर्षी झाली?
- 1757
- 1761
- 1764
- 1773
उत्तर आणि स्पष्टीकरण पाहा
योग्य उत्तर: 1757
प्लासीची लढाई 1757 मध्ये झाली. या लढाईनंतर बंगालमध्ये ब्रिटिश ईस्ट इंडिया कंपनीचा प्रभाव मोठ्या प्रमाणात वाढला.
17. बंगालची फाळणी लॉर्ड कर्झनने कोणत्या वर्षी केली?
- 1903
- 1905
- 1906
- 1911
उत्तर आणि स्पष्टीकरण पाहा
योग्य उत्तर: 1905
बंगालची फाळणी 1905 मध्ये करण्यात आली. यामुळे स्वदेशी व बहिष्कार चळवळीला चालना मिळाली.
18. होमरूल लीग चळवळीशी खालीलपैकी कोणाचे नाव संबंधित आहे?
- अॅनी बेझंट
- लॉर्ड रिपन
- दादाभाई नौरोजी
- गोपाल हरी देशमुख
उत्तर आणि स्पष्टीकरण पाहा
योग्य उत्तर: अॅनी बेझंट
अॅनी बेझंट आणि बाळ गंगाधर टिळक हे होमरूल चळवळीशी प्रमुखपणे संबंधित होते.
19. जालियनवाला बाग हत्याकांड कोणत्या वर्षी घडले?
- 1917
- 1918
- 1919
- 1920
उत्तर आणि स्पष्टीकरण पाहा
योग्य उत्तर: 1919
जालियनवाला बाग हत्याकांड 13 एप्रिल 1919 रोजी अमृतसर येथे घडले.
20. असहकार चळवळ कोणत्या वर्षी सुरू झाली?
- 1919
- 1920
- 1922
- 1930
उत्तर आणि स्पष्टीकरण पाहा
योग्य उत्तर: 1920
महात्मा गांधी यांच्या नेतृत्वाखाली असहकार चळवळ 1920 मध्ये सुरू झाली.
21. लोकसभेचे सामान्य कार्यकाळ किती वर्षांचा असतो?
- 4 वर्षे
- 5 वर्षे
- 6 वर्षे
- 7 वर्षे
उत्तर आणि स्पष्टीकरण पाहा
योग्य उत्तर: 5 वर्षे
लोकसभेचा सामान्य कार्यकाळ 5 वर्षांचा असतो, जो आधी विसर्जित होऊ शकतो.
22. भारतीय राष्ट्रपतींची निवड कोण करतात?
- फक्त लोकसभा सदस्य
- संसदेचे सर्व सदस्य
- निवडून आलेले संसद सदस्य आणि निवडून आलेले राज्य/केंद्रशासित प्रदेश विधानसभांचे सदस्य
- फक्त राज्य विधानसभांचे सदस्य
उत्तर आणि स्पष्टीकरण पाहा
योग्य उत्तर: निवडून आलेले संसद सदस्य आणि निवडून आलेले राज्य/केंद्रशासित प्रदेश विधानसभांचे सदस्य
राष्ट्रपतींच्या निवडणूक मंडळात निवडून आलेले संसद सदस्य तसेच राज्ये आणि संबंधित केंद्रशासित प्रदेशांच्या विधानसभांचे निवडून आलेले सदस्य असतात.
23. भारतीय संविधानाची प्रस्तावना कोणत्या शब्दांनी सुरू होते?
- आम्ही भारताचे नागरिक
- आम्ही भारताचे लोक
- भारत एक सार्वभौम राष्ट्र आहे
- भारताचे संविधान
उत्तर आणि स्पष्टीकरण पाहा
योग्य उत्तर: आम्ही भारताचे लोक
भारतीय संविधानाची प्रस्तावना 'आम्ही भारताचे लोक' या शब्दांनी सुरू होते.
24. भारताच्या सर्वोच्च न्यायालयाच्या मुख्य न्यायाधीशांची नियुक्ती कोण करतो?
- पंतप्रधान
- राष्ट्रपती
- लोकसभा अध्यक्ष
- कायदा मंत्री
उत्तर आणि स्पष्टीकरण पाहा
योग्य उत्तर: राष्ट्रपती
भारताच्या मुख्य न्यायाधीशांची नियुक्ती राष्ट्रपती करतात.
25. राज्याच्या धोरणनिर्देशक तत्त्वांचा समावेश कोणत्या भागात आहे?
- भाग III
- भाग IV
- भाग IVA
- भाग VI
उत्तर आणि स्पष्टीकरण पाहा
योग्य उत्तर: भाग IV
राज्याच्या धोरणनिर्देशक तत्त्वांचा समावेश भाग IV मध्ये आहे.
26. भारतीय संविधानाच्या मसुदा समितीचे अध्यक्ष कोण होते?
- डॉ. राजेंद्र प्रसाद
- पं. जवाहरलाल नेहरू
- डॉ. बी. आर. आंबेडकर
- सरदार वल्लभभाई पटेल
उत्तर आणि स्पष्टीकरण पाहा
योग्य उत्तर: डॉ. बी. आर. आंबेडकर
डॉ. बी. आर. आंबेडकर हे संविधानाच्या मसुदा समितीचे अध्यक्ष होते.
27. संविधानातील मूलभूत कर्तव्ये कोणत्या घटनादुरुस्तीने समाविष्ट करण्यात आली?
- 24 वी
- 42 वी
- 44 वी
- 52 वी
उत्तर आणि स्पष्टीकरण पाहा
योग्य उत्तर: 42 वी
मूलभूत कर्तव्ये 42 व्या घटनादुरुस्ती अधिनियम, 1976 द्वारे समाविष्ट करण्यात आली.
28. राज्यसभेबाबत खालीलपैकी योग्य विधान कोणते?
- ती दर पाच वर्षांनी विसर्जित होते
- ती कायमस्वरूपी सभागृह आहे
- तिचे सर्व सदस्य थेट निवडले जातात
- तिचा कार्यकाळ चार वर्षांचा असतो
उत्तर आणि स्पष्टीकरण पाहा
योग्य उत्तर: ती कायमस्वरूपी सभागृह आहे
राज्यसभा हे कायमस्वरूपी सभागृह आहे; ती विसर्जित होत नाही. दर दोन वर्षांनी सुमारे एक-तृतीयांश सदस्य निवृत्त होतात.
29. भारतीय संविधान 26 जानेवारी 1950 रोजी लागू झाले. ते संविधानसभेने कधी स्वीकारले?
- 15 ऑगस्ट 1947
- 26 नोव्हेंबर 1949
- 24 जानेवारी 1950
- 26 जानेवारी 1949
उत्तर आणि स्पष्टीकरण पाहा
योग्य उत्तर: 26 नोव्हेंबर 1949
संविधानसभेने भारतीय संविधान 26 नोव्हेंबर 1949 रोजी स्वीकारले.
30. भारतीय संविधानातील मूलभूत अधिकार कोणत्या भागात दिले आहेत?
- भाग II
- भाग III
- भाग IV
- भाग V
उत्तर आणि स्पष्टीकरण पाहा
योग्य उत्तर: भाग III
मूलभूत अधिकार भारतीय संविधानाच्या भाग III मध्ये आहेत.